Verduurzaming van de logistiek en vervoerssector loopt door: welke subsidies komen er nog?
ExpertINZICHT VAN Merian Lelieveld • 6 min LEESTIJD
Wegtransport, scheepvaart en luchtvaart worden elk geconfronteerd met hun eigen klimaatregels. De Europese AFIR-afspraken over de ontwikkeling van de markt voor alternatieve brandstoffen in de vervoerssector zijn (of worden) bij de meeste partijen in de sector inmiddels geïmplementeerd. Uiterlijk in 2030 moeten de grote zeehavens walstroom leveren, moeten er laadpleinen langs Europese snelwegen voor vrachtwagens staan, en moeten luchthavens vliegtuigen op alle standplaatsen van stroom voorzien.
De technieken om emissieloos te vervoeren zijn er. Toch sluit de rekensom voor veel vervoerders, havens en luchthavens nog niet: het fossiele alternatief blijft goedkoper. Tegelijkertijd duwt de regelgeving de sector onomkeerbaar richting nul emissie. De vraag is dus niet óf u verduurzaamt, maar wanneer en tegen welke prijs. Subsidies binnen de vervoerssector overbruggen het gat daartussen. Wie de kansen in 2026 en 2027 laat liggen, betaalt straks de volle prijs of loopt achter op concurrenten die eerder instapten.
Waarom subsidie het verschil maakt
Duurzame technologie is bewezen, maar nog niet rendabel. Over de hele levensduur gerekend, de Total Cost of Ownership (TCO), is een emissieloze vrachtwagen, een schoon aangedreven schip of een walstroominstallatie duurder dan het fossiele alternatief. Dat verschil heet de onrendabele top. Zolang die bestaat, blijft de sector afhankelijk van subsidie om de business case sluitend te krijgen. Daar komt bij dat pioniers extra risico lopen. Bij lopende projecten zien we:
- kinderziekten en terugroepacties bij fabrikanten van nieuwe voertuigen, schepen en machines;
- stijgende productiekosten, waardoor begrotingen tussentijds onder druk komen;
- vertraging door netcongestie, omdat een netaansluiting soms jaren op zich laat wachten.
Subsidie doet dus meer dan alleen het prijsverschil dichten. Het verlaagt het risico van vroeg instappen, maakt financiering bij banken en investeerders makkelijker en geeft meer ruimte om tegenvallers op te vangen. Juist bij netcongestie geldt bovendien: wie later begint, sluit achteraan in de rij aan.
Vier kansen die ondernemers vaak laten liggen
In de praktijk zien we dat bedrijven subsidie vooral missen door timing en voorbereiding, niet doordat er geen regelingen zijn. Dit zijn de kansen die het vaakst blijven liggen:
1. De voorbereiding zelf betalen
Haalbaarheidsstudies, business cases en technische ontwerpen kosten geld voordat er iets gebouwd is. Veel ondernemers betalen dat zelf, terwijl daar aparte regelingen voor zijn. Bijvoorbeeld ELENA, van de Europese Investeringsbank, financiert voorbereidingsstudies voor grote investeringen. Voor kleinere trajecten biedt de innovatiemakelaarsregeling van de TKI’s subsidiemogelijkheden op voorbereidende studies. Ook de STUDI-regeling van RVO dekt voorbereidende kosten zoals haalbaarheidsstudies en technische ontwerpstudies.
2. Slim stapelen en combineren
Nationale en Europese regelingen sluiten elkaar niet altijd uit. Een slimme combinatie, bijvoorbeeld een studiesubsidie voor de voorbereiding en een Europese projectsubsidie voor de realisatie, kan de onrendabele top flink verkleinen. Dat vraagt wel om een plan dat vanaf het begin op beide is ingericht.
3. Te laat aanhaken bij 2028-2034
Vanaf 2028 worden de Europese instrumenten opnieuw ingericht. Wij verwachten dat een deel van de verduurzaming van de vervoerssector terechtkomt onder CEF 3 (circa € 81 miljard) en/of het European Competitiveness Fund (circa € 223 miljard). Energieprojecten kunnen vanaf 2028 meedingen naar een plek op de 4e PCI/PMI-lijst, waarmee CEF Energy-subsidie vanaf 2030 in beeld komt.
Ook de verdeling van ongeveer € 8,5 miljard aan Europese regionale middelen (EFRO en JTF) wordt nu voorbereid. Gemeenten, regionale ontwikkelingsmaatschappijen, economic boards, ministeries en sociale partners denken mee over de prioriteiten. Nederland dient zijn plan uiterlijk 31 januari 2028 in. Wie nu zijn behoefte zichtbaar maakt, vergroot de kans dat die prioriteiten aansluiten op zijn plannen.
Waar liggen de kansen per modaliteit?
Elke modaliteit heeft zijn eigen opgave, en daarmee zijn eigen regelingen. Voor alle modaliteiten is het Europese Innovation Fund voor het verminderen van CO2-uitstoten interessant. Hiervoor loopt nu een speciale openstelling voor mkb’ers en eind 2026 volgt een reguliere Net Zero Technologie-call. Daarnaast bieden LIFE, Horizon Europe, Eurostars en Interreg ook specifieke kansen.
Subsidiekansen voor wegvervoer: de heffing betaalt de overstap mee
De vrachtwagenheffing maakt fossiel rijden duurder, maar de opbrengst vloeit deels terug naar de sector. In de rijksbegroting voor 2027 is daarvoor ongeveer € 258 miljoen beschikbaar. Daaruit worden onder meer de AanZet (aanschafsubsidie emissieloze vrachtwagens), SWIM, Sprila en Spula gefinancierd.
Subsidiekansen voor scheepvaart: walstroom en schone aandrijving
Voor havenbeheerders, terminals en rederijen zijn er verschillende regelingen. De Subsidieregeling vroege opschaling energietransitie binnenschepen 2026-2029 ondersteunt schone aandrijving in de binnenvaart, de Tijdelijke subsidieregeling batterij-elektrisch varen zeehavens 2026-2029 richt zich op batterij-elektrische zeeschepen en met de Tijdelijke subsidieregeling walstroom zeeschepen 2024-2027 zijn in 2027 nog walstroomvoorzieningen in zeehavens te financieren: precies de infrastructuur waar vanaf 2030 een verplichte vraag naar is.
Subsidiekansen voor luchtvaart: innovatie en duurzame brandstoffen
Nationaal zijn er kansen voor innovatieprojecten, elektrificatie en de productie van duurzame luchtvaartbrandstoffen. Europees bieden Clean Aviation en SESAR mogelijkheden om koolstofvrije luchtvaarttechnologie te ontwikkelen en toe te passen.
Subsidiekansen voor buisleidingen: de ruggengraat voor waterstof en CO2
Buisleidingen zijn een cruciale schakel in het transport van waterstof en CO2. Vanuit de verduurzaming van de industrie bieden de NIKI– en VEKI-regelingen mogelijkheden. Grensoverschrijdende projecten die op de tweede PCI/PMI-lijst staan, kunnen meedingen in de verwachte laatste CEF Energy-call van april 2027. Staat uw project niet op die lijst, dan kan het Innovation Fund een alternatief zijn.
Optimaal gebruikmaken van uw subsidiekansen? Hezelburcht helpt!
Een regeling die opent, is vaak binnen enkele weken of maanden weer dicht. Projecten die dan al klaarliggen, maken de meeste kans. Daarom begint Hezelburcht niet bij de regeling, maar bij uw opgave: wie heeft welke behoefte, op welke locatie en vanaf wanneer?
Op basis daarvan brengen we vraag en aanbod bij elkaar, helpen we bij het vormen van een consortium en zoeken we de combinatie van nationale en Europese regelingen die past. Tijdens het meerjarig kader 2021-2027 hebben we tientallen klanten in de vervoerssector begeleid bij het behalen van subsidies, van idee tot subsidievaststelling. Dat omvat marktanalyses, businessplannen, maatschappelijke kosten-batenanalyses, CO2-berekeningen, projectplannen, aanvragen en rapportages.
Heeft u in 2026 of 2027 investeringsplannen voor elektrificatie, waterstof, biobrandstoffen, e-fuels, methanol, ammoniak of andere duurzame aandrijving en infrastructuur? Dan is dit het moment om te starten. Onze specialisten in de sector Transport en Infrastructuur brengen graag uw mogelijkheden in kaart. Neem contact op via info@hezelburcht.com, bel naar 088 495 20 00 of vul het contactformulier in:
| Over de auteur Merian Lelieveld, MA, is sinds 2015 werkzaam bij Hezelburcht. Binnen Hezelburcht ondersteunt zij verschillende organisaties in de Transport & Infrastructuur sector, bij het opstellen van sterke subsidieaanvragen voor innovatieve projecten. Met haar achtergrond in Europees beleid en ervaring in het opstellen van (financiële) businesscases en kosten-batenanalyses (MKBA’s), kan zij dergelijke projecten optimaal ondersteunen tijdens het gehele subsidietraject. |