Akkoord EU-begroting nog ver weg: wat betekent dit voor de grote EU-subsidies?
Op de EU-top afgelopen donderdag en vrijdag bogen regeringsleiders zich over de nieuwe meerjarenbegroting van de Europese Unie (het Meerjarig Financieel Kader, MFK) voor de periode 2028-2034. Een akkoord blijkt nog ver weg: lidstaten staan lijnrecht tegenover elkaar over de omvang van de begroting. Dat klinkt als Brusselse binnenkeuken, maar vrijwel alle grote EU-subsidieprogramma’s waar Nederlandse en internationale bedrijven gebruik van maken, worden uit dit budget gevoed. Wat is er precies aan de hand, en wat betekent een vertraagd akkoord voor organisaties die op EU-financiering rekenen?
Wat gebeurde er op de EU-top
De Europese Commissie stelde voor de nieuwe meerjarenbegroting bijna 2 biljoen euro voor, oftewel gemiddeld 1,26% van het bruto nationaal inkomen (bni) van de EU over de periode 2028-2034. In de onderhandelingen wordt vaak gerekend met 1,76 biljoen euro (in 2018-prijzen) als kern van dat voorstel. Het Ierse voorzitterschap deed vervolgens een tegenvoorstel waarin 140 miljard euro van dat bedrag af gaat, goed voor een totaal van circa 1,62 biljoen euro. Dat is 8% minder dan het Commissievoorstel, maar nog altijd zo’n 30% meer dan de huidige begroting van 1,2 biljoen euro. Voor een flink aantal lidstaten, de zuinige landen (een paar nettobetalers zoals Nederland), is ook dat verlaagde bedrag nog te veel.
Zweden en Duitsland, beide grote nettobetalers aan de EU-begroting, verzetten zich het hardst. De Zweedse premier Kristersson noemde het voorstel te groot en te duur: de Zweedse nettobijdrage zou er met bijna 60% door stijgen. Bondskanselier Merz liet weten dat geen enkele lidstaat bijdragen op dit niveau kan dragen. Daar tegenover staat een blok van zeventien landen, de zogeheten “Friends of Cohesion”, die juist vasthouden aan het landbouw- en cohesiebeleid: samen goed voor ongeveer twee derde van de hele begroting. De Europese Commissie waarschuwt dat de voorgestelde bezuinigingen het vermogen van de EU om gezamenlijk te handelen, zouden ondermijnen.
De planning was een akkoord eind 2026, maar dat gaat niet lukken. Raadsvoorzitter António Costa neemt de onderhandelingen over en leidt vervolgoverleg eind november en een eindejaarstop medio december. Lukt het dan nog niet, dan is er nog ruimte tot begin 2027, al moet de begroting uiteindelijk door alle 27 lidstaten én het Europees Parlement worden goedgekeurd zodat financiering vanaf januari 2028 daadwerkelijk kan starten. Verkiezingen in Frankrijk, Italië, Polen en Spanje in de tussenliggende periode kunnen de onderhandelingen verder compliceren, omdat nieuwe regeringen het bereikte compromis opnieuw ter discussie kunnen stellen.
Welke grote EU-subsidies hangen hiervan af
De meerjarenbegroting is de bron waaruit vrijwel alle grote EU-financieringsprogramma’s hun budget krijgen toegewezen. Vertraging of een kleinere begroting raakt daarmee direct de programma’s waar Nederlandse en internationale organisaties het meest op leunen:
| Programma | Focus | Typische aanvragers |
| Horizon Europe (en de opvolger vanaf 2028) | Onderzoek en innovatie | Alle soorten publieke en private organisaties |
| EFRO | Regionale ontwikkeling | Regionale samenwerkingen (alle organisaties) |
| Just Transition Fund | Ondersteuning van regio’s en sectoren in de energietransitie | Industrie in overgang naar klimaatneutraliteit |
| InvestEU | Garanties en leningen ter ondersteuning van investeringen | Grootschalige investerings- en infrastructuurprojecten |
| LIFE-programma | Milieu, natuurherstel en klimaatactie | Alle soorten publieke en private organisaties |
| Digital Europe Programme | Digitale transformatie, AI, cybersecurity | Alle soorten publieke en private organisaties |
| Connecting Europe Facility (CEF) | Grensoverschrijdende infrastructuur: transport, energie en digitale netwerken | Alle soorten publieke en private organisaties |
Wat betekent dit voor aanvragers
Voor lopende aanvragen verandert er voorlopig niets: de huidige programmaperiode (2021-2027) loopt gewoon door en bestaande regelingen, budgetten en deadlines blijven staan zoals gepland. Het risico zit in de periode daarna. Zonder tijdig akkoord over de begroting 2028-2034 kunnen de opvolgers van Horizon Europe en de andere programma’s vertraging oplopen, met een overgangsperiode waarin budgetten en voorwaarden nog onzeker zijn: een scenario dat zich ook rond de vorige begrotingsronde in 2020 voordeed.
Dat is vooral relevant voor organisaties die nu al meerjarige R&D-trajecten of investeringen plannen die mede afhankelijk zijn van EU-cofinanciering vanaf 2028: het loont om in de planning rekening te houden met een mogelijke vertraging of aangepaste voorwaarden bij de opvolgende regelingen. Daarnaast is het de moeite waard om te volgen hoe de discussie over de verdeling van het budget uitpakt, een verschuiving van middelen richting defensie en steun aan Oekraïne kan op termijn ten koste gaan van de ruimte voor innovatie- en duurzaamheidsprogramma’s.
Conclusie: blijf alert, maar niet ongerust
Voor nu geldt: gebruik de huidige EU-regelingen zoals gepland, want die lopen onveranderd door tot en met 2027. Tegelijk is het verstandig de onderhandelingen te blijven volgen, met name de vervolgtop eind november en de eindejaarstop in december, en flexibiliteit in te bouwen in meerjarige plannen die op EU-cofinanciering vanaf 2028 leunen.
Heeft u vragen over de EU-begroting? Of wilt u sparren met onze subsidiespecialisten over uw projecten en de EU subsidies? Neem contact op via info@hezelburcht.com, bel naar 088 495 20 00 of vul het contactformulier in om een vrijblijvende kennismaking in te plannen.
