Het Europees Parlement heeft op 6 oktober 2026 ingestemd met de verordening tot oprichting van AGILE, het Programme for agile and rapid defence innovation. Met een indicatief budget van € 115 miljoen voor 2027 wil de EU innovatieve mkb’ers, start-ups en scale-ups snel en direct ondersteunen bij het ontwikkelen en op de markt brengen van vernieuwende defensieproducten. Opvallend zijn de financiering tot 100%, de inzet op lump sums en de versnelde beoordelingsprocedure. Dus welke mogelijkheden biedt dit voor u als mkb’er en wat maakt dit programma anders dan andere programma’s?

Wat is het AGILE programma precies? 

AGILE is een nieuw, tijdelijk EU-programma dat loopt van 1 januari tot en met 31 december 2027. Het richt zich op het versnellen van de innovatiecycli voor zogeheten ‘emerging and disruptive defence products’, ook wel nieuwe of sterk verbeterde defensieproducten die de manier van opereren ingrijpend veranderen en aan het einde van het project volledig inzetbaar zijn.

De aanleiding van het nieuwe programma is duidelijk: de oorlog in Oekraïne. Deze oorlog laat zien hoe snel defensietechnologie zich ontwikkelt. Goedkope, softwaregedreven oplossingen zoals drones, sensoren, communicatiesystemen en counter-drone-technologie moeten in korte cycli worden doorontwikkeld en ingezet. AGILE wil dan ook dat dergelijke innovaties binnen één tot drie jaar gebruiksklaar zijn voor de krijgsmacht.

Het programma heeft twee specifieke doelen:

• Versnellen van de ontwikkeling van disruptieve defensieproducten door het mkb, afgestemd op de urgente behoeften van lidstaten;
• Vergroten van de afname van die producten door lidstaten, hoofdaannemers (primes), systeemintegratoren en eerstelijns toeleveranciers, onder meer via matchmaking.

Calls kunnen de vorm krijgen van challenges: concrete defensievraagstukken die samen met de lidstaten worden vastgesteld, met voorrang voor behoeften die door meerdere lidstaten worden gedeeld. Ook ruimtevaart krijgt nadrukkelijk aandacht, bijvoorbeeld voor aardobservatie en veilige satellietcommunicatie.

Welke projecten worden gefinancierd?

Binnen het AGILE programma worden vier soorten acties ondersteund:

1. Snelle ontwikkeling van disruptieve defensieproducten en benodigde componenten, ook wanneer civiele technologie met dual-use-potentieel wordt aangepast voor defensie;
2. Marktintroductie, onder meer via vraagbundeling, iteratieve veldtesten en demonstraties met eindgebruikers en matchmaking;
3. Verhuizing van de vestiging of het bestuur van een bedrijf naar de EU of een geassocieerd land, wanneer dat nodig is om de beoogde ontwikkeling of marktintroductie in de EU uit te voeren;
4. Ondersteunende activiteiten, zoals kwalificatie, certificering, toegang tot test- en productiefaciliteiten, het bereiken van investeringsgereedheid, het ontwikkelen van vaardigheden in medewerkers, studies en samenwerking tussen mkb en grote defensiebedrijven.

Ook het snel upgraden van bestaande producten kan in aanmerking komen. Gesteunde bedrijven krijgen waar mogelijk versnelde toegang tot Europese testfaciliteiten en tot de EUDIS Business Accelerator.

Wie komt in aanmerking voor het AGILE programma?

De ontvangers van AGILE-steun zijn volgens de Europese mkb-definitie in principe mkb’ers, inclusief start-ups en scale-ups. Alleen voor de ondersteunende activiteiten geldt die mkb-eis niet. Andere voorwaarden voor het programma zijn:

• Het bedrijf is gevestigd in de EU of een geassocieerd land, het bestuur is Europees en in Europa gevestigd en staat niet onder directe of indirecte bestuurlijke of financiële controle van partijen in derde landen;
• Het bedrijf staat niet onder zeggenschap van een niet-geassocieerd derde land of een entiteit daaruit. Anders dan bij het EDF is het niet mogelijk om dit met garanties te ondervangen;
• Infrastructuur, faciliteiten en middelen voor het project bevinden zich gedurende de hele looptijd in de EU of een geassocieerd land
• De resultaten mogen niet onder controle of beperking van niet-geassocieerde derde landen vallen. Overdracht van eigendom of exclusieve licenties aan partijen buiten de geassocieerde landen, binnen drie jaar na de laatste betaling vereist melding en goedkeuring.

Noorwegen, IJsland en Liechtenstein (via de EER) en Oekraïne kunnen als geassocieerd land deelnemen; Oekraïne hoeft daarvoor niet financieel bij te dragen. Via een zogeheten inducement intervention kunnen veelbelovende mkb’ers van buiten Europa bovendien worden gestimuleerd zich hier te vestigen. De vestigingseis wordt dan tijdelijk opgeschort en relocatiekosten kunnen worden vergoed. Uitbetaling volgt pas als aan alle voorwaarden is voldaan. Niet subsidiabel zijn onder meer clustermunitie en dodelijke autonome wapens zonder betekenisvolle menselijke controle.

Wat onderscheidt AGILE van andere programma’s?

Ten opzichte van andere programma’s is AGILE ontworpen op snelheid en eenvoud. De belangrijkste kenmerken zijn:

• Tot 100% financiering van de subsidiabele kosten;
• Lump sums als standaard. Subsidies worden waar mogelijk als vast bedrag verstrekt; vergoeding van werkelijke kosten is de uitzondering;
• Zelfstandig aan te vragen. Een mkb-bedrijf kan zelfstandig aanvragen; een consortium is niet vereist. Uitbesteden of samenwerken tijdens de uitvoering blijft mogelijk;
• Versnelde procedure. De Commissie kan subsidie toekennen op basis van een voorlopige beoordeling en een eigen verklaring van de aanvrager, zonder bewijsstukken vooraf. De definitieve toets volgt later; uitbetaling gebeurt pas na deze definitieve toets;
• Kosten vóór de aanvraag. Projecten die maximaal drie maanden vóór de sluiting van de call zijn gestart, kunnen gemaakt kosten voor indiening in het project inbrengen, mits het project op het moment van indiening nog niet is afgerond;
• Open, bottom-up calls. Naast challenges kan de Commissie calls openen waarin bedrijven vrij ideeën indienen. Pas na selectie wordt bepaald of de steun een subsidie, een opdracht of een andere vorm krijgt;

Projecten worden beoordeeld op hun disruptieve potentieel, de kwaliteit van het voorstel en de impact voor de krijgsmacht, met nadruk op kostenefficiëntie, leveringssnelheid en operationele inzetbaarheid.

AGILE vult een specifieke lacune: snelle, directe steun aan individuele mkb’ers met korte doorlooptijden en een duidelijke koppeling aan de behoeften van de krijgsmacht. Het programma is aanvullend op bestaande instrumenten:

• Europees Defensiefonds (EDF) en EUDIS – samenwerkingsprojecten in consortia en innovatiesteun voor nieuwe defensiespelers.
• EDIP – opschaling van defensieproductie en industriële capaciteit.
• EIC Accelerator en STEP Scale Up – ondersteuning en equity voor doorbraaktechnologie en dual-use.
• HEDI (EDA) en NATO DIANA – innovatiesamenwerking tussen lidstaten en bondgenoten.

Projecten die onder AGILE positief worden beoordeeld, kunnen een Sovereignty Seal (STEP-kwaliteitslabel) krijgen. Dat vergroot de kans op aanvullende financiering uit andere EU-programma’s of van lidstaten. Wie al aan de vergelijkbare voorwaarden onder EDF, EDIP, ASAP, EDIRPA of SAFE voldoet, kan voor AGILE als eligible worden beschouwd, zolang er niets is veranderd. Daarnaast kunnen lidstaten producten uit AGILE-projecten eenvoudiger aanbesteden.

Hoe nu verder?

Na de stemming in het Parlement moet de Raad de verordening nog formeel vaststellen. Daarna volgt publicatie in het Publicatieblad van de EU; de verordening treedt de dag na publicatie in werking.

Vervolgens stelt de Europese Commissie, samen met de lidstaten, een werkprogramma op. Daarin staan de concrete calls en challenges, de beoordelingscriteria, de termijnen en de vorm van financiering. Omdat het programma alleen in 2027 loopt, is de verwachting dat de eerste calls snel na de inwerkingtreding worden gepubliceerd in Q1 2027. De Commissie rapporteert uiterlijk 1 juli 2028 over de resultaten, als basis voor mogelijke vervolgprogramma’s.

Wat betekent dit voor u?

AGILE biedt een unieke kans voor innovatieve bedrijven die werken aan drones, counter-drone-systemen, sensoren, communicatie, AI, cyber, ruimtevaart of andere technologie met toepassing in defensie, ook als u van oorsprong uit de civiele sector komt. De korte looptijd en snelle procedures vragen wel om goede voorbereiding. Zorg dat u uw eigendoms- en zeggenschapsstructuur, uw technologische positie en uw aansluiting bij de behoeften van de krijgsmacht nu al op orde heeft.

Hezelburcht volgt de ontwikkelingen rond AGILE nauwgezet en ondersteunt al diverse bedrijven bij aanvragen voor het Europees Defensiefonds en EDIP. Wilt u weten of uw innovatie kansrijk is voor AGILE of een ander defensieprogramma? Neem contact op via info@hezelburcht.com, bel naar 088 495 20 00 of vul het contactformulier in om een vrijblijvende kennismaking in te plannen.

Contactformulier