In de voedingsmiddelenindustrie zijn stoom en warm water onmisbaar, en die warmte komt nog grotendeels uit aardgas. Heeft uw bedrijf de ambitie om die fossiele proceswarmte te vervangen door elektrische of hernieuwbare warmte? Dan is de Innovation Fund Industrial Heat Auction interessant. De Europese Commissie stelt in deze tweede ronde € 1 miljard beschikbaar; de inschrijving opent naar verwachting begin december 2026 en sluit in februari 2027.

De eerste ronde, de pilot Heat Auction, liet zien dat de voedingsmiddelenindustrie hier goed scoort: alle 14 subsidiabele inschrijvingen uit de voedingsmiddelenindustrie werden geselecteerd. Voor bedrijven in de voedingsmiddelenindustrie is dit daarom een kans om serieus te bekijken.

Wat is de Innovation Fund Heat Auction?

De Heat Auction is een Europese veiling onder het Innovation Fund die bedrijven financiert om fossiele proceswarmte te vervangen door schone warmte. Het budget komt uit de opbrengsten van het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS). Het gaat om warmte voor industriële processen, dus niet om ruimteverwarming of warmtenetten.

Anders dan bij een klassieke subsidieregeling beoordeelt de Commissie geen uitgebreid projectplan op kwaliteit. U biedt een bedrag per vermeden ton CO₂, en de goedkoopste biedingen worden als eerste gehonoreerd tot het budget op is. De werking in het kort:

1. U realiseert een nieuwe installatie voor schone proceswarmte, zoals een elektrische boiler, een warmtepomp, thermische opslag of zonthermie.
2. U biedt de premie die u nodig heeft per vermeden ton CO₂.
3. De Commissie rangschikt alle geldige biedingen op prijs en selecteert van laag naar hoog.
4. Na ingebruikname ontvangt u maximaal vijf jaar een vaste premie, berekend op basis van de gemeten geleverde schone warmte.

In de pilotronde lagen de projectomvang tussen 3 en 45 MWth en de aangevraagde bedragen tussen circa € 0,4 miljoen en € 37 miljoen per project. Elektrische boilers en weerstandsverwarming waren veruit de meest gekozen technieken.

Terugblik: de pilot Heat Auction

De pilotronde bleek vooral een kwestie van de drempels halen: wie een subsidiabele inschrijving indiende, werd vrijwel zeker geselecteerd. Van de 69 subsidiabele biedingen werden er 65 gekozen (94%), en slechts 40% van het budget van € 1 miljard werd toegekend (circa € 397 miljoen). Er was dus geld over.

Volgens onze Innovation Fund specialist Bram van Weerdenburg verklaart het pilotkarakter de lage concurrentie. Veel partijen zagen de regeling nog niet als interessant genoeg om in te stappen. Wie wél indiende, had daardoor een goede kans, ook met een relatief hoog bod per ton CO₂: het halen van de voorwaarden woog zwaarder dan de prijs.

De voedingsmiddelenindustrie deed het opvallend goed, met 14 geselecteerde projecten: alleen papier en pulp leverde meer winnaars. Spanje (7) en Frankrijk (4) domineerden; uit Nederland zat er geen project uit de voedingsmiddelenindustrie bij. De geselecteerde projecten waren onder meer zuivel, bier, olijfolie en groenteconserven. De helft werd ingediend door de producent zelf, de andere helft door een energiebedrijf of technologieleverancier die de warmte levert. Bijna alle projecten gebruikten directe of indirecte weerstandsverwarming; er zat geen warmtepompproject tussen.

Let op: geselecteerde projecten zijn uitgenodigd voor het voorbereiden van een subsidieovereenkomst. Het definitieve overzicht van getekende projecten verwacht de Commissie eind 2026.

De nieuwe ronde: Industrial Heat Auction

De tweede ronde (IF26) is breder dan de pilot en legt meer budget bij middentemperatuurwarmte, het segment waar de meeste foodprocessen vallen. De Commissie publiceerde de definitieve voorwaarden op 24 september 2026. Zij ziet beide rondes als opstap naar de Industrial Decarbonisation Bank, een toekomstig EU-instrument voor industriële verduurzaming.

De belangrijkste wijzigingen voor foodbedrijven:

• Meer ruimte in middentemperatuur. € 600 miljoen is ruim boven de circa € 401 miljoen aan subsidiabele aanvragen die de pilot in dit segment trok.
• Nieuw: lage temperatuur. Een aparte categorie voor 80-100 °C opent de deur voor warmtepompen vanaf 5 MWth, bijvoorbeeld voor pasteurisatie, reiniging en voorverwarming.
• Bonus voor flexibiliteit en warmtepompen. Projecten met opslag, een warmtepomp of directe hernieuwbare warmte krijgen 25% korting op hun bod bij de rangschikking. Zo concurreren zij gunstiger.
• In de lage- en middentemperatuurcategorieën geldt een plafond van €400 per ton CO₂.
• Minder papierwerk vooraf. Intentieverklaringen van uw stroomleverancier zijn vervangen door een beschrijving van uw inkoopstrategie. Een bankverklaring voor de uitvoeringsgarantie van 6% blijft nodig.

Planning

In de pilot stond de inschrijving slechts elf weken open. Netaansluiting, offertes, vergunningen en de bankverklaring kosten vaak meer tijd. Wie wacht tot de opening, loopt daardoor achter.

Waarom deze veiling interessant is voor de voedingsmiddelenindustrie

De meeste warmte in de voedingsmiddelenindustrie valt precies in het temperatuurbereik waar de nieuwe ronde het meeste budget voor reserveert. Denk aan stoom voor koken, steriliseren, indampen en drogen, en aan warm water voor pasteurisatie en reiniging. Juist die processen draaien nu vaak op een aardgasgestookte stoomketel, die zich goed laat vervangen door een elektrische boiler, een warmtepomp of een combinatie met warmteopslag.

Daarnaast zijn er voor de voedingsmiddelenindustrie weinig specifieke subsidieregelingen. Naast de WBSO voor ontwikkelwerk en algemene innovatie- en verduurzamingsregelingen is het aanbod beperkt. Specialist Bram van Weerdenburg ziet de Heat Auction daarom als een waardevolle aanvulling vanuit een breder perspectief: het is een van de weinige Europese instrumenten die de investering én de hogere operationele kosten van elektrificatie mee helpt dragen.

De ervaring uit de pilot onderstreept dat:

• Projecten uit voedingsmiddelenindustrie passen goed. Alle subsidiabele inschrijvingen werden geselecteerd, in zowel de categorie 3-5 MW als boven 5 MW.
• U hoeft het niet alleen te doen. De helft van die winnaars werd ingediend door een energiebedrijf of technologieleverancier. Een warmte-als-dienstconstructie met zo’n partij is dus een reële route.
• De concurrentie kan toenemen. Met meer budget, een bredere scope en meer bekendheid verwachten wij dat meer bedrijven zullen meebieden. Een scherp onderbouwd bod en een goed voorbereide aanvraag worden belangrijker dan in de pilot.

Aandachtspunten voor uw aanvraag

De grootste valkuil is te vroeg beginnen met de investering: bestelt u apparatuur of start u de bouw vóór het indienen, dan vervalt uw kans op steun. Vergunningaanvragen, haalbaarheidsstudies en stappen voor de netaansluiting tellen niet als start van de werkzaamheden.

Loop daarnaast deze punten na:

• Omvang en temperatuur. Uw installatie moet minimaal 3 MWth zijn (middentemperatuur) of 5 MWth (lage temperatuur).
• Biomassa, waterstof, ruimteverwarming en warmtenetten komen niet in aanmerking.
• Elektrificatie vraagt vaak extra netcapaciteit. Gezien de netcongestie in Nederland is het verstandig dit vroeg in kaart te brengen; de bonus voor opslag en flexibiliteit kan hierbij helpen.
• Financiële zekerheid. U heeft een intentieverklaring van een bank nodig voor de uitvoeringsgarantie van 6%.
• Combineren met andere regelingen. Stem vooraf af hoe de Heat Auction zich verhoudt tot nationale regelingen zoals de SDE++, EIA of MIA\Vamil, zodat u niet onbedoeld steun stapelt die niet is toegestaan.

Uw bod per ton CO₂ bepaalt uw rangschikking én uw inkomsten. Een te hoog bod verkleint uw kans, een te laag bod maakt uw businesscase kwetsbaar.

Hoe Hezelburcht u helpt

Hezelburcht ondersteunt u van eerste verkenning tot ingediende bieding. Wij toetsen of uw warmteproject past binnen de voorwaarden, helpen bij het onderbouwen van een scherp maar haalbaar bod en zorgen dat alle documenten op tijd gereed zijn. Ook kijken wij hoe de Heat Auction zich verhoudt tot andere regelingen die voor uw bedrijf relevant zijn.

Overweegt u een elektrische boiler, warmtepomp of warmteopslag voor uw productieproces? Neem contact op voor een vrijblijvende toetsing via info@hezelburcht.com, bel naar 088 495 20 00 of vul het contactformulier in:

Contactformulier