De Commissie voor Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV) heeft nadere richtlijnen gepubliceerd over de toerekening en verantwoording van baten uit de SPUK Realisatiestimulans. Via deze regeling ontvangen gemeenten een bijdrage per nieuw gerealiseerde betaalbare woning. De verduidelijking over de toerekening en verantwoording hiervan volgt op vragen over de juiste verwerking in de financiële administratie. Voor gemeenten die inzetten op versnelling van woningbouw, biedt dit belangrijke handvatten voor een correcte inrichting van de jaarrekening.

Wat is de Realisatiestimulans?

De Realisatiestimulans is een specifieke uitkering (SPUK) van de overheid, gericht op het versnellen van de bouw van betaalbare woningen. Gemeenten ontvangen een bijdrage van € 7.000 per gerealiseerde woning (excl. btw) wanneer de bouw daadwerkelijk start en aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan. De regeling biedt daarmee een directe financiële prikkel om woningbouwprojecten sneller tot uitvoering te brengen en draagt bij aan het vergroten van het aanbod in het betaalbare segment.

Wanneer moet de Realisatiestimulans worden verantwoord?

Binnen het BBV geldt het uitgangspunt dat baten worden toegerekend aan het jaar waarin de bijbehorende prestatie plaatsvindt. Voor de SPUK Realisatiestimulans betekent dit dat gemeenten de bijdrage van € 7.000 (excl. btw) per woning moeten verantwoorden in het jaar waarin de bouw start. Tegelijkertijd wordt voor dit bedrag een balanspost ‘nog te ontvangen’ opgenomen.

Het moment van de start van de bouw is daarmee bepalend voor zowel de toerekening als de verantwoording. Gemeenten kunnen aanspraak maken op de uitkering wanneer een woning voldoet aan de volgende voorwaarden:

• de woning is in aanbouw genomen (start bouw);
• de woning valt binnen het betaalbare segment;
• er is geen sprake van andere financiële steun vanuit regelingen binnen de Realisatiestimulans.

Daadwerkelijke uitbetaling

De daadwerkelijke uitbetaling van de uitkering vindt plaats in het daaropvolgende jaar, op basis van het aantal woningen dat wordt opgenomen in de SiSa-verantwoording. Bij ontvangst wordt de eerder opgenomen vordering afgeboekt. Dit betekent dat de uitkering die een gemeente ontvangt, altijd betrekking heeft op woningen waarvan de bouw in het voorgaande jaar is gestart.

Financiële vaststelling en uitbetaling loopt van 2026 tot en met 2030

De tijdelijke regeling Realisatiestimulans geldt voor woningen waarvan de bouw start in de periode 2025 tot en met 2029. De financiële vaststelling en uitbetaling van de bijbehorende uitkeringen loopt via de SiSa-verantwoording dus in de jaren 2026 tot en met 2030.

Taakvelden en balansposten verantwoording Realisatiestimulans

Volgens het Informatievoorschrift Iv3 (2025 en 2026) dienen de baten uit specifieke uitkeringen te worden verantwoord op het taakveld dat in de regeling is voorgeschreven, of, indien dit ontbreekt, op het taakveld waarop de bijbehorende lasten worden geboekt. Omdat voor de Realisatiestimulans geen specifiek taakveld is aangewezen, volgt de verantwoording het taakveld van de uitgaven die met deze middelen worden gefinancierd. Dit leidt tot de volgende verwerkingswijzen:

• Dekking van een tekort op een lopende grondexploitatie

De Realisatiestimulans wordt als bate verantwoord op taakveld 8.3 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen). Vervolgens wordt deze toegevoegd aan de balanspost onderhanden werk, waarin de boekwaarden van grondexploitaties zijn opgenomen.

• Dekking van investeringen (bijvoorbeeld bovenwijkse voorzieningen)

De bijdrage wordt verwerkt als een bijdrage van derden die direct is gerelateerd aan een actief (conform artikel 52, lid 2, sub d BBV).

• Bekostiging van een toekomstig subsidieprogramma voor betaalbare woningbouw

De baten worden verantwoord op taakveld 8.3 Wonen en bouwen, waar ook het subsidieprogramma wordt geboekt. De middelen worden eerst in een reserve gestort en op een later moment onttrokken bij uitvoering van het programma. Mutaties in de reserve lopen via taakveld 0.10 Mutaties reserves.

• Nog geen concreet bestedingsdoel

In dit geval kan de Realisatiestimulans eveneens worden verantwoord op taakveld 8.3 Wonen en bouwen, gecombineerd met een storting in een reserve. Zodra het bestedingsdoel is bepaald, vindt onttrekking plaats. Ook hier verlopen de reservemutaties via taakveld 0.10 Mutaties reserves.

• Compensatie van eerdere lasten

De Realisatiestimulans kan ook direct worden ingezet ter dekking van eerder geboekte lasten op een taakveld, bijvoorbeeld binnen het domein woningbouw.

De Realisatiestimulans is bedoeld als beloning voor het realiseren van betaalbare woningbouw (start bouw). Gemeenten hebben beleidsvrijheid in de besteding van deze middelen. Gezien de opgaven binnen het woondomein ligt inzet voor woningbouw voor de hand, maar de uiteindelijke besluitvorming ligt bij de gemeenteraad.

Vragen over de Realisatiestimulans?

De verwerking van de SPUK Realisatiestimulans vraagt om een zorgvuldige vertaling van regelgeving naar de praktijk. Ook dienen er op korte termijn bestuurlijke keuzes gemaakt te worden over de toepassing van de middelen. Heeft u vragen over de toepassing binnen uw gemeente of wilt u sparren over de financiële verwerking en verantwoording? Ons team van specialisten denkt graag met u mee. Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek via info@hezelburcht.com, bel naar 088 495 20 00 of vul ons contactformulier in.

Contactformulier